Piet Heyvaert is advocaat vreemdelingenrecht. Hij behandelt soms dossiers van migranten die opgesloten zijn in Belgische detentiecentra, maar minder dan hij zou willen. “Omdat zulke dossiers extreem complex en veeleisend zijn.”
Lees ook: Vademecum voor de juridische verdediging van vreemdelingen in detentie
In zijn carrière als advocaat in het vreemdelingrecht bezocht Piet Heyvaert het administratieve detentiecentrum voor migranten in Merksplas, en de twee centra in Steenokkerzeel: Caricole en 127bis. “Detentie is een aspect van het vreemdelingenrecht waar weinig over geweten is”, begint Heyvaert zijn verhaal.
“Heel veel speelt zich af onder de waterlijn. We krijgen slechts gedeeltelijk toegang tot de dossiers van cliënten, en pas volledig op de griffie als we beroep indienen bij de rechtbank.”
“Het is juridisch erg interessant om dieper in te gaan op die zaken, maar ook enorm veeleisend. Het zijn dossiers waar snelle reacties verwacht worden, met zeer korte termijnen en onverwachte wendingen. Bovendien is het praktisch niet altijd evident om mensen op te zoeken in de detentiecentra.”
“In deze dossiers zijn er vaak onverwachte wendingen en worden heel snelle reacties verwacht”
Heyvaert vertelt het verhaal van een Oeigoerse man in detentie. De man heeft net een tweede asielaanvraag ingediend, met heel wat nieuwe elementen. Toch krijgt Heyvaert out of the blue het nieuws dat zijn cliënt een dag later op het vliegtuig gezet wordt. De advocaat moet al zijn werk laten vallen om de nodige informatie in te winnen. ’s Avonds laat schrijft hij een verzoekschrift om, gelet op de lopende asielprocedure, de uitzetting in spoedprocedure tegen te houden.
“Lang verhaal kort: er zijn véél fouten gemaakt in dat dossier. Nadat eerst gedreigd werd met uitzetting naar Marokko en vervolgens plots Turkije, ben ik met deze zaak tot in het Europees Hof in Straatsburg gegaan. Er is met die man zijn voeten gespeeld. Terwijl advocaten erg weinig tijd krijgen om te reageren, neemt de overheid alle tijd om te vergaderen, na te denken en mensen opgesloten te houden zonder informatie over hun dossier.”
“Er worden vaak dubieuze beslissingen genomen tot de opsluiting van personen”, meent Heyvaert. “Het is een gevolg van een gebrek aan grondige controle. Daarom is de rol van de advocaat bij deze controle van zo’n groot belang. Paradoxaal genoeg wordt dat bemoeilijkt wordt omdat het nogal technische materie betreft.”
“Wat we niet weten, kunnen we niet controleren”
Heyvaert haalt nog een andere case aan, over een Syrisch minderjarig meisje. “Ze was op Zaventem tegengehouden door de grenspolitie. Ze kwam van Griekenland. Bij aankomst hebben ze tot tweemaal toe geprobeerd om haar onmiddellijk na aankomst terug te sturen naar Griekenland. Maar het was een minderjarig meisje, dat een asielaanvraag wilde indienen in België. Minderjarigen mogen niet opgesloten worden en hebben onmiddellijk recht op een voogd.”
“Eigenlijk wisten we van niets. We moesten via een familielid per telefoon te weten komen wat er gebeurd was. Pas twee dagen na haar opsluiting kreeg het meisje een voogd toegewezen. Als er geen advocaat tussengekomen was, was de kans heel groot dat ze onterecht op een retourvlucht was gezet.”
Heyvaert noemt dit dossier een voorbeeld van ‘black box Zaventem’. “Volgens Dienst Vreemdelingenzaken had het meisje niet gezegd dat ze minderjarig was, en was er ook geen sprake van de wil tot een asielaanvraag. Het is onmogelijk om dat na te gaan. Wat heeft de grenspolitie wel of niet in het verslag genoteerd? De vraag is maar van hoeveel gelijkaardige zaken we niet op de hoogte zijn. Wat we niet weten, kunnen we niet controleren.”
“Er zijn veel te weinig advocaten die deze detentiedossiers aannemen”
Heyvaert besluit: “Het is jammer dat de wet zo gevormd is dat veel detentiedossiers haast onmogelijke opdrachten zijn voor advocaten. Je hebt véél geduld nodig, en een olifantenvel. Er zijn veel te weinig advocaten die het doen.”
“Ik doe het zelf niet genoeg, door het veeleisende en tijdrovende karakter. Terwijl het zo’n belangrijk thema is. Want maak je geen illusies: wij noemen het administratieve detentie, maar voor de mensen die opgesloten worden is het even hard en vrijheidsberovend als een echte gevangenis, maar dan zonder enige veroordeling of rechterlijke tussenkomst.”